ارسال: #12

درمورد املای درست برخی از کلمات رایج


آذوقه / آزوغه / آزوقه 
از آنجا که این واژه یک واژه ترکی است بهتر است با ز نوشته شود یعنی : آزوقه صحیح است

اطاق / اتاق
از آنجا که این کامه ترکی است بهتر است با حرف ت نوشته شود یعنی : اتاق صحیح است

اتو / اطو
از آنجا که این لغت فارسی نیست و ترکی (یا روسی) است بهتر است با ت نوشته شود یعنی : اتو

عرابه/ ارابه
از آنجا که ارابه فارسی و معرب آن عرابه است بهتر آنست که بشکل ارابه نشود شود.

ازدحام / ازدهام
ازدهام واژه بی معنیی است و باید آنرا بشکل ازدحام نوشت.

باتلاق / باطلاق
کلمه باتلاق کلمه ای ترکی است بنابراین بشکل باتلاق با ید نوشته شود.

تاس / طاس
تاس کلمه ای فارسی که عربها آنرا بشکل طاس مینویسند. بنابراین تاس صحیح است.

تراز / طراز
تراز واژه ای فارسی است که معرب آن طراز است. بنابراین تراز صحیح است.

طپیدن / تپیدن

تپیدن کلمه ای فارسی است و باید با ت نوشته شود پس تپیدن صحیح است. همچنین کلماتی که ازین ریشه مشتق شده اند مانند تپش ، تپنده و ...

جرات / جرئت

براساس آخرین ویرایش نکات املائی و دستوری خط فرهنگستان جرئت صحیح است


زغال / ذغال
ذغال بطور کل اشتباه است و زغال صحیح است.

سوال / سئوال
املای درست این کلمه سوال است

رُتیل / رُطیل
رتیل عربی است و رطیل اشتباه است و وجود ندارد. بنابراین رُتیل درست است.

شصت / شست
شست به معنای انگشت بزرگ دست و پا و شصت معرف عدد 60 است. در متون قدیمی هردو را با س می نوشتند. از آنجا که هردو فارسی است صرفا برای تمایز یکی را با س و دیگری را با ص مینویسند.

صد / سد
عدد 100 را میتوان با سد نوشت . حتی سده به معنی 100 سال است. اما چون در متون کهن آنرا بشکل صد نوشته اند درحال حاضر نوشتن آن بشکل سد غیرمتعارف است و از سوی دیگر با توجه به اینکه سد معنای دیگری هم دارد (دیواری که آب را نگه میدارد) بنابراین آنرا بشکل صد می نویسیم.

طوفان / توفان
اصالت این کلمه به یونان بازمیگردد. انگلیسیها آنرا Typhoonو فرانسویها Typhonمیگویند. مرحوم محمد معین در لغتنامه خود میگوید: طوفان از یونانی و معرب و در مفهوم اسم است و معنای آن باران سخت و شدید و بسیار که همه را بپوشد و غرق کند و باد شدید و ناگهانی که موجب خسارت گردد و امواج سهمگین ایجاد کند . همچنین در مفهوم یک چیز فراگیر است (مانند طوفات آتش). توفان از مصدر توفیدن یک کلمه فارسی است (یک صفت فاعلی) در مفهوم شور و غوغا کننده و غران است. بنابراین برای تمییز این دو کلمه باید معانی آنرا در نظر گرفت.

غلطیدن / غلتیدن
غلتیدن واژه ای فارسی است و باید بشکل غلتیدن نوشته شود. سایر مشتقات آن مانند غلتان ، غلتک و ...


غوطه / غوته
متاسفانه کلمه ای که کاملا فارسی است و امروزه حتی در تاجیکستان هم بشکل فارسی (یعنی غوته) نوشته میشود در ایران بشکل غوطه و غوطه ور و غوطه خوردن و ... نوشته میشود که همگی نادرست هستند.

طوطی / توتی
اصل این کلمه فارسی و بشکل توتی صحیح است اما از آنجا که پیشینیان ما آنرا بشکل طوطی نوشته اند .


فتیر / فطیر
فطیر کلمه ای عربی بمعنای خمیری است که هنوز درنیامده و تخمیر نشده است. بنابراین فطیر صحیح است و کلمه ای بشکل فتیر وجود خارجی ندارد.

وهله / وحله
وهله در عربی بمعنای نوبت و دفعه است و وحله کلمه ای اشتباه است.


مزمزه / مضمضه
مزمزه کلمه ای فارسی بمعنای چشیدن است و مضمضه کلمه ای عربی بمعنای گرداندن آب در دهان با هدف شستن دهان است. بنابراین در مفهوم عادی آنرا بشکل مزمزه مینویسیم

مسوول / مسئول
هر دو درست . در عربی آنرا بشکل مسوول مینویسند اما در فارسی همواره با یک واو و به شکل مسئول نکاشته میشود.

ستبر / سطبر
مفهوم این کلمه قوی و درشت است. با این معنی قدمای ما آنرا بشکل سطبر نوشته اند اما چون این کلمه واژه ای فارسی است بهتر است بشکل ستبر نوشته شود.

قفص / قفس
این کلمه واژه ای عربی است و صحیح آن قفص است اما از آنجا که همواره بشکل قفس نوشته شده است شکل رایج آن قفس است

بهاء / بها
بها در مفهوم قیمت و ارزش چیزی است اما بهاء بمعنی روشنی و درخشندگی است (مثلا بهاءالدین یعنی روشنائی دین) . بنابراین در مفهوم قیمت ، آنرا باید بشکل بها نوشت و نوشتن آن بشکل بهاء کاملا اشتباه است.