ارسال: #1

در دانشنامه فیلم های مستند ایرانی به مستندهای ایرانی خواهیم پرداخت که بیشتر آنها هم در صورت دوبله شدن از صدای گرم بزرگان دوبله فارسی بهره مند شده اند.
فیلمهای مستند در بیشتر مواقع نیاز به دوبله و گویندگی دارند و مستندهای ایرانی هم از این جهت استثنا نیستند.

قالب دانشنامه ساده خواهد بود:

نام مستند:
کارگردان:
سال تولید:
موضوع مستند:
گوینده (یا گویندگان):

امیدوارم با همکاری اعضای سایت بتوانیم بزرگترین دانشنامه فیلم های مستند ایرانی را درست کنیم
 

 

ارسال: #2

نام مستند:  پلهای تاریخی ایران
کارگردان:   امید غریبی
سال تولید:  1390 و 1391
موضوع مستند:  آشنایی و ساخت پلهای تاریخی ایران
گوینده (یا گویندگان):  استاد پرویز بهرام

این مستند در قسمتهای مختلف به استانهای زنجان - قم - اردبیل - آذربایجان شرقی و ..... سفر کردند و پل های تاریخی و مهم را معرفی کردند. بدلیل کوتاه بودن هر قسمت از آن این مستند بصورت میان برنامه از شبکه های مختلف تلویزیون پخش میگردد
 

 

ارسال: #3

نام مستند:  نصف النهار سکوت
کارگردان:   حامد خسروی
سال تولید:  1369
موضوع مستند: نقش سینما و تبلیغات عراق در جنگ تحمیلی
گوینده (یا گویندگان):  ناصر تهماسب


این مستند در بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس تهیه شده است. فیلمبرداری این مستند یکسال بطول می انجامد و نریشن آنرا ناصر تهماسب می گوید. البته این مستند از شبکه سحر و بقیه شبکه های بین المللی صدا و سیما با دوبله بوسنیایی و عربی و .... نیز پخش شده است. بخش بیشتر این مستند به بمباران شیمیایی شهر حلبچه اختصاص دارد.

 

ارسال: #4

نام مستند:  در جستجوی شهرزاد
کارگردان:   صفی یزدانیان
سال تولید:  1382
موضوع مستند: تاریخچه تبلیغات تلویزیونی در ایران
گوینده (یا گویندگان):  لیلا حاتمی



در جستجوی شهرزاد یک مستندیست که به تاریخچه تبلیغات های و تیزرهای تبلیغاتی تلویزیونی می پردازد. با توجه به اینکه بخشی از این تبلیغاتهای مربوط به تبلیغاتهای تلویزیونی پیش از انقلاب است این مستند اجازه پخش نیافت تا اینکه بعد از 13 سال آنرا امسال پخش کردند.
لیلا حاتمی برای اولین بار در این مستند گویندگی را تجربه میکند.

 

ارسال: #5

نام مستند: چند بار به شب دلباخته ای
کارگردان:  امید بنکدار و کیوان علی محمدی
سال تولید:  1385
موضوع مستند: درباره ۲۰ مجسمه ساز ایرانی و خارجی است که در تهران ،طی ۲۰ روز، تعداد ۲۰ مجسمه ساختند
گوینده (یا گویندگان):  هانیه توسلی و حامد بهداد و نیکو خردمند و فرخ نعمتی



مستند چندبار به شب دلباخته ای به سفارش سازمان فرهنگی،هنری شهرداری تهران ساخته میشود. این مستند ۶۷ دقیقه ای درباره ۲۰ مجسمه ساز ایرانی و خارجی است که در تهران ،طی ۲۰ روز، تعداد ۲۰ مجسمه ساختند
 

 

ارسال: #6

نام مستند: همگام با مستند ایران
کارگردان:  علی بیانی با نظارت و همکاری حمید مجتهدی
سال تولید:  1391
موضوع مستند: پرداختن به عوامل و پشت صحنه های مستند ایران
گوینده (یا گویندگان):  - بهروز رضوی      
                                - بهرام زند 
                                - الیزا ارومی


حمید مجتهدی 16 سال وقت خود را صرف ساخت مستند ایران کرد. علی بیانی با ساخت یک مستند 10 قسمتی با مصاحبه و پخش پشت صحنه های این مستند به روند تولید و ساخت این مستند می پردازد. مستند همگام با مستند ایران به سفارش شبکه مستند ساخته شده است.  

 

 

 

ارسال: #7

نام مستند:دشت لوت 
کارگردان:   حمید مجتهدی 
سال تولید:  1393 
موضوع مستند: معرفی مناطق مختلف دشت لوت و کویر شهداد 
گوینده (یا گویندگان):  بهرام زند



مستند دشت لوت فصلی از مستند ایران است که در 6 قسمت 30 دقیقه ای ساخته شد. حمید مجتهدی در این مستند  به سراغ زیبایی مناطق مختلف دشت لوت بخصوص کویر شهداد میرود و همچنین دامنه های گندم بریان ، کلوت ها که بریدگی های خاص کویری است  ، گودال‌ها و چاله‌های کویری که زیبایی‌هایی غیرقابل ذکر دارد و همین طور رمل های شنی را به تصویر میکشد. بخشی از این مستند نیز به تصاویر زیبای چاله رودشور و کوه یلان اختصاص دارد. فصلهای مختلف مستند ایران را گویندگان دیگری گویندگی کردند.
 

 

 

ارسال: #8

نام مستند:رمز و راز ملکه
کارگردان:   مهدی نقویان
سال تولید:  1393 
موضوع مستند: پرداختن به زندگی پر رمز و راز ملکه انگلستان
گوینده (یا گویندگان):  ناصر تهماسب




در کاخ باکینگهام، زنی زندگی می کند که در حدود نیم قرن است که تاج ملکه انگلستان را بر سر دارد. اما جایگاه مقام وی در سیستم حکومتی انگلستان چگونه است؟ مستند رمز و راز ملکه به سفارش مرکز مستند سوره در 58 دقیقه به زندگی پر رمز و راز ملکه انگلستان از نگاه یک کارگردان ایرانی می پردازد. این مستند توسط شبکه مستند صدا و سیما پخش گردید 
 

 

ارسال: #9

نام مستند:من مرگ میشوم
کارگردان:   مهدی فیاضی کیا
سال تولید:  1394
موضوع مستند: روایتی تاریخی از مراحل طراحی و ساخت اولین بمب اتمی توسط ارتش آمریكا
گوینده (یا گویندگان):  ناصر تهماسب




این مستند در گروه رسانه ای راز تهیه شده است «من مرگ می شوم» اطلاعاتی دقیق از روند شكل گیری و طراحی و ساخت بمب اتم به رهبری دانشمند یهودی اپن هایمر به مخاطبان ارائه می دهد و علاوه بر این تصاویری كمتر دیده شده را نمایش می دهد. این مستند در ۴۰ دقیقه روایتی تاریخی از مراحل طراحی و ساخت اولین بمب اتمی توسط ارتش آمریكا در جریان جنگ جهانی دوم و حمله هسته ای به شهرهای هیروشیما و ناگازاكی ژاپن است. این مستند موفق به کسب جایزه پژوهش و تحقیق از پنجمین دوره جشنواره عمار نیز شده است.
من مرگ میشوم  در هفتم ابانماه سال 1394 از شبکه افق پخش گردید.




 

 

ارسال: #10

نام مستند:حقیقت گمشده
کارگردان:   محمد علی فارسی
سال تولید:  1394
موضوع مستند: تایتانیک، خیام و فیتز جرالد
گوینده (یا گویندگان):  ناصر تهماسب



مستند «حقیقت گمشده» ساخته محمدعلی فارسی که به ترجمه‌ گمشده دفتر شعر خیام توسط ادوارد فیتز جرالد می‌پردازد به مدت 62 دقیقه در سیما فیلم تهیه شده آمده ‌است.
ترجمه‌ای از شعر خیام توسط ادوارد فیتز جرالد انجام می‌شود که بازتاب گسترده‌ای می‌یابد. این کتاب پس از صحافی نفیس و به مقصد آمریکا، به کشتی تایتانیک برده می‌شود . این نسخه طلاکوب شده از اشعار خیام همزمان با غرق شدن کشتی تایتانیک گم میشود.

از نکات جالب این مستند آن است که در نوشتن گفتار متن این مستند علاوه بر محمد علی فارسی آقای داوود نماینده نیز نقش داشتند. با توجه به اینکه داوود نماینده خودش یکی از مستندگو های برتر هستند اما گویندگی این مستند به ناصر تهماسب سپرده میشود.
 
 

 

ارسال: #11

 نام مستند:بازی
کارگردان: مهدی نقویان
سال تولید: 1394 تا 1395
موضوع مستند: پرداختن به موضوع رابطه ایران و آمریکا بعد از انقلاب اسلامی
گوینده (یا گویندگان): - ناصر تهماسب
                               - حسین بیگی



ساخت مستند بازی که به سفارش مرکز مستند سوره تهیه شده است یکسال زمان میبرد. این فیلم با سبکی شبیه به یک بازی فوتبال روایت شده است . این مستند چند اپیزودی با محوریت بخشیدن به بازی فوتبال ایران و آمریکا در جام جهانی ۱۹۹۸ به بررسی رابطه این دو کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به‌ویژه به نقش تحریم‌ها در رابطه ایران و آمریکا و همچنین اهمیت وقایع سال ۸۸ در تشدید تحریم‌های آمریکا علیه ایران می‌پردازد




 

ارسال: #12

نام مستند:اسماعیل به روایت هاجر
کارگردان: محمد حسین کشاورز
سال تولید: 1394 
موضوع مستند: خرمشهر از زاویه نگاه بانوانی که در آنجا حضور داشتند 
گوینده (یا گویندگان): - جمشید ابرازی (تیتراژ)
                               - مالک سراج
                               - ثریا قاسمی 
                               - بتول کازرونی 
                               - کبری عارف زاده
                               - سکینه حورثی 
                               - صفیه مقینمی   

 این مستند درباره بانوانیست که در زمان جنگ در خرمشهر حضور داشتند. مرتضی آوینی یک سال قبل از شهادتش، سال 1371، مصاحبه‌ای را با همین بانوان انجام داده که به دلیل از دنیا رفتنش، فیلم هیچوقت ساخته نشد و تصاویر آن مصاحبه هیچوقت پخش و دیده نشد، آقای کشاورز در طی تحقیقاتش تصاویر این مصاحبه را پیدا کرده وو به سراغ همان بانوان رفته، که حالا در کنار هم قرار گرفتند. آن هم با فاصله‌ی زمانی بیست و اندی ساله و شنیدن صحبت هایشان در این بازه زمانی، جزئی از ساختار وو شاید جذابیت این مستند شده است.

 این مستند ترکیبی است از گفت و گو و فضاهای تجربی و از جریان سیال ذهن در روایت استفاده کرده است. در واقع در این مستند یک روایت از صفر تا صد نداریم. روایت مستند روایتی زمانی نیست بلکه روایتی موضوعی است. در این مستند لزوما از فیلم های آرشیوی جنگ استفاده نشده است  بلکه نماهایی طراحی شده تا با مفهوم جنگ تحمیلی هماهنگ و در عین حال امروزی باشد تا تبدیل به تصویری شود که به کشف معنای مورد نظر  کمک کند.

 این مستند سال گذشته (1394) در روز سوم خرداد همزمان با سالروز آزاد سازی خرمشهر از شبکه مستند پخش شد.
 


 

 

ارسال: #13

نام مستند:میراث مرثیه
کارگردان: مهدی زنگنه
سال تولید: 1393 تا 1394
موضوع مستند: معرفی شخصیتهای تاثیر گذار در مرثیه سرائی در ایران
گوینده (یا گویندگان): - ثریا قاسمی 
                                -رويا تيموريان
                                - سياوش طهمورث
                                - محمد رضا عليمرداني
                                - نیما رئیسی
                                - محمود عزیزی 
                                - مجيد آقا كريمى
                                - سيروس كهوري نژاد
                                - امير مولوى
                                - محمدرضا غياث آبادى
                                - محمدرضا رهگذر (سرشار)
                                - فرزاد رمضانى
                                - شهرام نجاتى 
                                - سيامك احمدى



اين مجموعه يكي از فاخرترين آثار توليد شده با موضوع بررسى زندگى و آثار شاعران و مداحان اهل بيت(ع) در ساختار مستند داستانى است. این مستند در هر قسمت به زندگى و آثار يكى از اين شاعران و مداحان اهل بیت پرداخته شده است. پيش توليد اين مجموعه كه شامل تحقيق و پژوهش، مصاحبه با شاعران و مداحان، انتخاب بازيگران، انتخاب عوامل و همچنين انتخاب لوكيشن برای بازسازی برخی وقایع است نزديك به يك سال و نيم به طول انجامیده است. همچنين توليد اين مجموعه در چند لوكيشن قديمي در تهران و شهرك سينمايي غزالي و همچنين در يكي از روستاهاي فومن صورت گرفت،

راویان مختلف بخشهای اپیزدهای مختلف آنرا روایت می کنند.

 

ارسال: #14

نام مستند:معمای روح
کارگردان: مازیار محمدی نژاد
سال تولید: 1393
موضوع مستند: بررسی ابعاد وجودی روح در بدن
گوینده (یا گویندگان): داوود نماینده




روح چیست؟ آیا وجود روح حقیقت دارد؟
اگر حقیقت دارد مکانیزم عمل این پدیده اسرا آمیز چیست و در کجای بدن ما آشیانه کرده که تا کنون از دسترس تمامی ابزار های پیشرفته علمی پنهان مانده است؟ اینها سوالاتی است که در نظریه جدید  دکتر کریم رستگار مطرح شده و برای نخستین بارشواهد علمی انکار ناپذیری از وجود روح در بدن انسان ارائه شده و با آزمایش های گوناگون اثبات شده است. شما در این مستند شاهد آن خواهید بود.

 

ارسال: #15

نام مستند:سپید جامگان
کارگردان: امین قدمی
سال تولید: 1393
موضوع مستند: جنگ به روایت جراحان
گوینده (یا گویندگان): ناصر تهماسب




سپید جامگان یادآور حماسه ای است مستتر ولی اثر گذار در دوران جنگ تحمیلی که بیش از 8 سال به طول انجامید. این مستند روایت گر حماسه ی پزشکانی است که در دوران جنگ با از خود گذشتگی خود علاوه بر امداد آسیب دیدگان به مجروحان جنگی نیز رسیدگی می کردند و در این راه همانند سایر اقشار و گروه ها نقش آفریدند و به وظیفه انسانی و ملی خود جامه عمل پوشیدند.(نقل از سایت شبکه مستند)

این مستند روایتی شنیدنی و زنده از تعدادی از متخصصان عرصه پزشکی حماسه آفرین در جنگ تحمیلی است. این مستند محصول گروه مستند شبکه دو تلویزیون است. سپید جامگان  در 7 قسمت  25 دقیقه ای تهیه شده است و در هر قسمت یکی از پزشکان و جراحانیکه در جنگ حضور داشته است محور مستند میشود.

 

ارسال: #16

نام مستند:خاطرات خانه متروک
کارگردان: مهدی فارسی
سال تولید: 1394
موضوع مستند: نگاهی  گذرا به پاره‌ای از رخدادهای جنگ جهانی اول در ایران
گوینده (یا گویندگان): ناصر تهماسب



مستند خاطرات خانه متروک به سفارش مرکز مستند سوره سازمان تبلیغات اسلامی ساخته میشود. از ویژ گیهای این مستند پرهیز از شیوه‌های متداول فیلمسازی در مستندهای تاریخی مانند بهره‌گیری از مصاحبه‌‌ با کارشناسان حوزه‌ تاریخ و یا بازسازی رخدادهای تاریخی با بازیگر و به شیوه‌ فیلم‌های داستانی موجب شده است تا گروه سازنده با جمع آوری حجم زیادی از اسناد و عکس‌های کم‌‌یاب سال‌های جنگ جهانی اول، ساختار بصری متفاوتی را در این مستند خلق نماید.

با توجه به این که مدت زمان فیلم‌های قدیمی استفاده شده در این مستند ۸۲ دقیقه‌ای کمتر از ۴ دقیقه است، شاید بتوان گفت این نوع تصویرسازی، شیوه تازه‌ای برای ساخت مستندهای تاریخی است. گروه سازنده برای ساخت این مستند 11 هزار صفحه منبع مختلف را جمع آوری کردند.
 

 

ارسال: #17

.


نام مستند:سرای ساری ارس
کارگردان: رضا عباسی
سال تولید: 1392
موضوع مستند: پرداختن به زندگی‌های انسانی و گیاهی منحصر به فرد در حاشیه رود ارس  
گوینده (یا گویندگان): بهروز رضوی 

 
«سرای ساری ارس» با رویکرد معرفی این منطقه از ایران که مرز کشور ایران با کشور همسایه است، ساخته شده  و در آن به بحث گردشگری و جاذبه‌های این منطقه نیز توجه ویژه ای شده است. علاوه بر جاذبه‌های توریستی همچون کلیسای سنت استپانوس و آثار تاریخی ارزشمندی که در حاشیه رود کشف شده است، منطقه جغرافیایی کردشت و منطقه آزاد ارس نیز در این مستند تصویر می‌شوند.

«ارس» محتوای کلی و هسته اصلی اثر است و به بهانه این رود جغرافیای انسانی، تاریخی، اجتماعی و سیاسی این منطقه  بررسی می‌شود. همچنین در این منطقه سعی شده به جنبه‌های اقتصادی ارس پرداخته شود زیرا  ارس رود پرسخاوتی است که منطقه آذربایجان را به لحاظ کشاورزی تغذیه می‌کند و باعث رونق این منطقه است. این مستند در 75 دقیقه ساخته شده است و ابتدا قرار بود با نام ارس گهواره تمدن به نمایش در بیاید.




 

 

 

 

ارسال: #18

.



نام مستند:فانوس خیال
کارگردان: ؟؟؟؟؟
سال تولید: 1384
موضوع مستند: بررسی ابعاد حمله ناو آمریکایی به هواپیمای مسافربری ایران
گوینده (یا گویندگان): زنده یاد مهران دوستی


در تاریخ 12 تیر 1367 پرواز شماره 655 از تهران به مقصد دوبی در پرواز بود که مورد اصابت یک فروند موشک هدایت شونده از سوی ناو یو اس اس وینسنس قرار میگیرد و تمام سرنشینان و خدمه هواپیما را به شهادت میرساند.

مستند فانوس خیال به ابعاد این حادثه میپردازد. البته مستندهای دیگری هم با نام فانوس خیال از تلوزیون  پخش شده است که موضوع آن با این مستند فرق دارد. این مستند در سال 1384 بمناسبت سالگرد این حادثه برای اولین بار از صدا و سیما پخش میگردد. البته درباره این حادثه غم انگیز مستندهای زیادی ساخته شده است. مستند دیگری هم با نام سیمرغ ساخته شد که در آن داوود نماینده گویندگی میکند.

 

 

 

ارسال: #19

 نام مستند:آوای آفتاب
کارگردان: سعید بشیری
سال تولید: 1395
موضوع مستند: داستان کشف نفت، ویژگی های جغرافیایی و جامعه معاصر ایران
گوینده (یا گویندگان): رویا نونهالی
 


مستند آوای آفتاب  به سفارش روابط عمومی شرکت ملی نفت ایران ساخته میشود. در این مستند علاوه بر نمایش مراحل متفاوت فعالیت های شرکت ملی نفت ایران از مرحله اکتشاف، استخراج، تولید و صادرات، تلاش شده به داستان کشف نفت، ویژگی های جغرافیایی و جامعه معاصر ایران با نگاهی فرهنگی و هویتی نیز پرداخته شود.
نویسنده متن فیلم سعید اسلام زاده بوده و تدوین آن توسط کامبیز قوام زاده انجام شده است. این مستند به دو زبان فارسی و انگلیسی ارائه گردیده است.



 

ارسال: #20

نام مستند:باد جن
کارگردان: ناصر تقوایی
سال تولید: 1348
موضوع مستند: پرداختن به یک مراسم سنتی در جنوب ایران
گوینده (یا گویندگان): احمد شاملو




مستند بادجن یک مستند توقیف شده بسیار قدیمی ست که در بندر لنگه ساخته شده است. در این مستند مراسمی به تصویر کشیده میشد که در آن برای دفع شر و جن از یک بیمار برگزار میگردد. در این مراسم بابازار روی بیمار را می پوشاند و اطرافیان با رقص و آواز و موسیقی مخصوص سعی در دفع شر دارند. گویندگی احمد شاملو در این مستند بسیار مورد توجه قرار گرفته است.