ارسال: #2

در فصل 6 ماده 12 آیین نامه مربوط به ممیزی و بازدید از فیلم که در مهرماه 1329 (برای اولین بار تدوین شد) اینطور آمده است:

استعمال کلمات مستهجن ، فحش و اصطلاحات رکیک و همچنین تمسخر لهجه های محلی در گفتگوهای یک فیلم باید رعایت شود.

براساس چنین قوانینی که کاملا با فرهنگ و اعتقادات مردم ایران مطابقت داشت و اصولا ملت ایران فحش را امری زشت و مغایر با اصول اخلاقی میداند تغییرات عمده ای در دوبله فیلمهایی که بعدها دوبله شدند بوجود آمد. بدیهی است در فرهنگ غرب ، فحش دادن و استفاده از کلماتی که در نظر ما زشت به نظر میرسد ، چندان مذموم نیست و در شوخیها و حتی صحبتهای معمول آنها، انواع فحش ها و کلمات رکیک را میتوان شنید که به گوشه قبای مخاطب هم برنمیخورد . بعبارت دیگر چیزی که در نظر ما زشت بنظر میرسد و گاه ممکن است بخاطر یک کلمه که ما آنرا توهین به ناموس و آبا و اجداد بدانیم حتی خونی بر زمین ریخته شود ، عمدتا در غرب بعنوان شوخی و پر کردن چاله های کلامی از آن استفاده میشود.

فیلم ضربه محکم (ساخته جورج روی هیل ) که در سال 1977 اکران شد به دلیل استفاده از انواع فحش های بسیار اصلا دوبله نشد و یا فیلمی چون بازجوئی با تغییرات عمده صحنه ها و تغییر در محتوای داستان دوبله شد. اصطلاح مادر فلان عمدتا به عباراتی چون عوضی یا نامرد یا امثالهم که بار فحش را کمتر میکرد ترجمه شدند و بجای بسیاری از اصطلاحات که با روابط جنسی سروکار داشت ، عبارات دیگری گذاشته شد.

معمولا همسر خیانتکار در دوبله فیلمها به دوست یا نامزد یا خواهر خیانتکار تغییر یافت چراکه خیانت همسر (بخصوص زن) در آیین مذهبی مردم ایران جایگاهی بسیار بد داشت که حتی مجازاتش اعدام بود. در فیلمهای حرفه ای ها ، کاراگاه ، قمارباز سن سیناتی و این گروه خشن از این تغییر استفاده شد.



تغییرات دوبله گاه به مقتضای دفاع از یک شغل بود. شغلی که هرگونه توهین به آن میتوانست اعتراضات آن قشر را در پی داشته باشد. بعنوان مثال در فیلم این فرار مرگبار (گریز) ، بخاطر احتمال اعتراض جامعه پزشکی ، عنوان دکتر از استیو مک کوئین (بعلت تبانی برای فرار از زندان) بطور کل حذف شد!.



تحریفها گاهی برای تبلیغات صورت میگرفت. بعنوان مثال در فیلم انتقام اسپارتاکوس ، اصولا شخصیتی بنام اسپارتاکوس در فیلم وجود خارجی نداشت و این نام در عنوان فیلم و خود فیلم صرفا برای پرفروش کردن فیلمی ایتالیائی (با بهره گیری از نامی که مربوط به یکی از فیلمهای خوب غربی است) استفاده شد.

تحریف ها گاهی برای رضای دل تماشاگر صورت میگرفت. رضایتی که باز هم بر فروش فیلم می افزود. مثلا در فیلم مردی که لیبرتی والانس را کشت حقیقت ماجرا این بود که جان وین در انتهای فیلم می میرد درحالیکه در نسخه ای که در آن سالها نشان بشکل دوبله نشان داده شد وی هرگز نمی میرد!



تغییرها گاه بخاطر روابط سیاسی کشورها صورت میگرفت. بطور مثال در فیلم لورنس عربستان ، هرجا نام مصر برده شد آنرا مرحوم عطاالله کاملی (مدیر دوبلاژ نسخه سینمائی و 70 میلیمتری آن که در حال حاضر در انگلستان نگهداری میشود و کمپانی تولید کننده نسخه دوبله را از ایران خارج کرد) ، مجددا کلمه به کلمه آنها را به عربستان تغییر داد چراکه روابط ایران با مصر در آن سالها رو به تیرگی گذاشته بود. حتی نام فیلم که لورنس عرب (یا لورنس عربی) بود به لورنس عربستان تغییر یافت تا ارتباط بیشتری بین عربستانهای استفاده شده در متن فیلم با عنوان خود فیلم بوجود آید. جالب تر آنکه در دوبله دوم این فیلم (دوبله در دسترس) مطابق با الگوی دوبله اول عمل شد و به احتمال قریب به یقین در دوبله سوم (که اخیرا توسط چنگیز جلیلوند صورت گرفته است و من آنرا هنوز ندیده ام) هم همین تغییرات حفظ شده اند.



عمده تحریفهای فیلم در سالهای  دهه 40 در استودیو مولن روژ صورت میگرفت و علت اصلی آن بخاطر فروش بیشتر فیلمهای دوبله شده در این استودیو بود.