ارسال: #6

در یازدهمین شماره از  روزنامه ی فردوسی و در 1338/01/22 دکتر هوشنگ کاووسی نقدی تند بر دوبله فیلم شیرهای جوان نوشت و بشدت از ترجمه این فیلم انتقاد کرد.
در شماره 207 ستاره سینما ، مترجم این فیلم ( آقای شرنگ) جوابیه ای به کاووسی داد که اگر فرصتی بود هردو نوشته را ارائه خواهیم کرد.

در اینجا به نقل یک انتقاد بر دوبله فیلم وداع با اسلحه میپردازیم که در ستاره سینما به چاپ رسید

گویا دوبلورها بن هکت (نویسنده ) را قبول نداشتند و خود برای این فیلم دیالوگ تازه ای نوشته اند. صداهای متفرقه و موزیک به کلی از بین رفته و بدتر از همه به مجرد اینکه راک هادسن با جنیفر جونز لبخند میزنند ، دوبلورها بجای آنها قاه قاه میخندند. این خنده برای چه بوده خدا میداند. شاید به این خاطر که تماشاگران را بیشتر به خنده بیاندازند. اگر اینطور باشد باید بگوئیم که آنها در این کار موفق شده اند. چه ، تماشگران صحنه نهائی که باید متاثر شوند قاه قاه میخندند آیا بیش از این کافی نیست؟ دوبله لطمه شدیدی به فیلم زده . انتخاب کلمات لوس و بی ربط دیالوگ فیلم را تا سطح یک فیلم فارسی پائین می آورد. بجای کلمه عزیزم که مرتبا در این فیلم تکرار شده دوبلورهای محترم همه نوع معنی از قربونت برم تا می پرستمت و دوستت دارم توی دهان بازیگران گذاشته اند.گاهی بازیکنان فیلم حرف های دیگری به فارسی بازگو میکنند.





همانطور که میدانید فیلم دیکتاتور بزرگ (اثر چارلی چاپلین) برای اولین بار با گویندگی مجید محسنی بجای چارلی در ایران به نمایش درآمد. گفته میشود نسخی از فیلمهای جاپلین که به تمام کشورهای دنیا فروخته میشد با شرط عدم دوبله فیلمهای وی در آن کشورها اجازه اکران میگرفت. ایرانیها که علاقه وافری به دوبله فیلم داشتند با ورود اولین فیلمهای ناطق چاپلین به ایران در پی دوبله آثار بودند. با اعزام یک نماینده از طرف یکی از استودیوها نزد چاپلین موافقت وی برای دوبله فیلم دیکتاتور بزرگ گرفته شد و مجید محسنی بجای چارلی گویندگی کرد. گفته میشود فیلم ابتدا دوبله شد و نسخه ای از فیلم دوبله شده در حضور چاپلین به نمایش درآمد و موافقت وی برای اکران اخذ شد. سالها بعد این فیلم مجددا با صدای مرحوم اصغر افضلی دوبله شد.





قابل توجه دوستان گرامی که مرحوم مجید محسنی یکی از نوابغ عرصه تئاتر ، سینما و رادیو بود که در اواخر دهه 30 دستی هم بر دوبله داشت. وی در نزد منتقدین سینمای ایران جایگاهی رفیع دارد. در سینما نزدیک به 20 فیلم بازی کرد که مشهورتریشنان پرستوها به لانه باز میگردند ، بلبل مزرعه ، آهنگ دهکده و لات جوانمرد است. برخی فیلمها را کارگردانی و نویسندگی هم کرد. شخصیت عمقُلی صمد با لهجه خاص روستائی از شخصیتهای ماندگار او در رادیو بود که بعدها پرویز صیاد در سینما از جنین نامی شخصیت دیگری خلق کرد . محسنی دستی در دوبله هم داشت و استودیو دوبله مهرگان فیلم را وی با همکاری عده ای از دوستانش تاسیس کرد که تا 1360 بکار مشغول بود. وی در اواخر دهه 60 هجری در گمنامی درگذشت.





 در اواخر دهه 30 و با چاپ مقالاتی که نمونه ای از آن در اینجا درج شد صاحبان استودیوها و واردکنندگان فیلم به ایران تصمیم به دوبله فیلمهای خود در استودیوهای مجهزتر با همکاری جمعی مطلع از مدیران دوبلاژ و مترجمین گرفتند تا انتقادهایی که بعضا در ستاره سینما در نقد دوبله فیلمها به چاپ میرسید تاثیری در فروش فیلمها نداشته باشد. اما با این وجود این انتقادها همنان ادامه داشت بطوریکه اگرهم از دوبله یک فیلم تعریف میشد در انتها به نقاط ضعف و تحریف ها اشاره میشد. بطور مثال یک منتقد در یک شماره از ستاره سینما ابتدائا از دوبله نامزد بازی تعریف کرد و سپس از دوبله گربه ی جادوگر از اینکه جیمز استوارت در جاهائی از فیلم دائما میگوید زرشک انتقاد کرد و این درحالیست که از کلیت دوبله فیلم اظهار رضایت کرد.