ارسال: #4

در نهایت ، برنامه سینما و دوبله در بیست و دوم دیماه 95 روی آنتن شبکه نمایش رفت

در اولین قسمت از این برنامه که بیش از 47 دقیقه بطول نکشید عباس مطمئن زاده ،کارشناس سینما و دوبله بعنوان میهمان برنامه درخصوص تاریخچه مختصری از سینما و تاریخ دوبلاژ فیلم در ایران نکاتی را بیان نمودند. مجری برنامه منوچجهر والی زاده از گویندگان قدیمی و تراز اول دوبله فیلم در ایران است و آرامش وی در کنار صدای آرام بَخشش تسلی خاطر هر میهمان و هر بیننده ایست.
عباس مطمئن زاده از آن دست کارشناسان سینماست که اطلاعاتش را صرفا از کتابها جمع آوری نکرده است. او به مدد سالها نشست و برخاست با اهالی سینما و دوبله و بعضا پژوهش و کنکاش در هستی ها وبایدها و اشخاص و حضور در فیلمخانه ملی ایران یک دایره المعارف زنده فیلم است که تمام خاطرات و تجارب عوامل سینما و فیلم و دوبله را یکجا به یادگار دارد. بدون شک برنامه ای که وی در کنار فرزند برومندش حسین مطمئن زاده (بعنوان تهیه کننده و کارگردان) و علی ممطئن زاده (بعنوان یکی از فیلمبرداران) این مجموعه را ساخته و پرداخته کرده اند یک اثر ماندگار در این حوزه خواهد بود و میتواند سالها بعد مرجع قابل اتکائی در بیان و توصیف دوبله فیلم در ایران محسوب گردد.



منوچهر والی زاده در ابتدای برنامه صحبت را چنین کلماتی شروع میکند:

برنامه ای داریم به اسم سینما و دوبله. این دوبله ش خیلی مهمه... !
و بعد :
خیلی ببخشید که اولش میخوایم از سینما صحبت کنیم!

این دو جمله بخوبی حکایت از عشق خود والی زاده و سازندگان برنامه به دوبله و ارادت آنها به این مقوله خاص دارد. بویژه که چندین بار در خلال برنامه ، والی زاده هرجا خسته میشود به مطمئن زاده اشاره میکند که خب حالا بریم و در مورد دوبله صحبت کنیم

در همان آغاز برنامه در جائی که ولی زاده از حسین تمجید میکند و بعد نام عباس را بعنوان میهمان می برد صحنه به حضور عباس کات میشود گو اینکه والی زاده در ادامه شرح میدهد که حسین پسر عباس است اما کارگردان برنامه (حسین) این صحنه را از برنامه قیچی میکند تا این ارتباط برای بیننده عادی مستور بماند و این شبهه ایجاد نگردد که شاید با یک برنامه خانوادگی و دورهمی مواجهیم و بواقع نیز چنین است. خانواده ای اهل هنر و سینما و دوبله در ترسیم فراز و نشیب های دوبله بسیار هماهنگ تر عمل خواهند کرد تا یک جمع غریبه که نمونه اش را پیش از این در آن مسابقه دوبله شاهد بودیم که مجری یک ساز میزد ، تهیه کننده سازی دیگر و میمهمانان سازهای خود را کوک کرده بودند.



عباس نظرات کارشناسی خود را بشکلی خوب با همان بیان شیرین و جذاب ارائه کرد و حاصل سالها آموختن خود را روی دایره ریخت. اما نکاتی خاص و ایرادهایی چند بر صحبتهای ایشان وجود دارد که بیان میکنیم:

1) در بیان تاریخچه سینما هرگز نامی از ادیسون و شرکت فیلمسازی وی به میان نیامد. و این درحالیست که مخترع دوربین فیلمبرداری و تهیه کننده نخستین تصاویر متحرک ادیسون است
2) در برنامه اشاره میشود که نخستین فیلم وسترن تاریخ سینما فیلم سرقت بزرگ قطار ساخته ادوین اس. پورتر در سال 1903 است. در حایکه چنین نیست و فیلم بار کریپل کریل ساخته دبلیو.کی.ال.دیکسون که در سال 1898 برای کمپانی ادیسون ساخته بود در نظر خواص اولن فیلم وسترن تاریخ سینماست
3) مطمئن زاده اشاره میکند که مظفرالدین شاه در سال 1898 طی سفر خود به اروپا دوربین فیلمبرداری را توسط عکاس باشی خریداری و به ایران آورد. درحالیکه براساس همه مکتوبات این تاریخ هشتم ژوئن 1900 بوده است (هرچند مورخین این سفر را حدفاصل 1896 تا 1907 میدانند) اما درهرشکل تاریخ 1898 در هیچ منبعی قطعی نیست.
4)اشاره میشود که فرخ غفاری در تحقیقات خود از فیلمهای موجود در دربار قاجار خبر نداشته است و این درحالیست که به روایت فرخ غفاری دقیقا به برخی از فیلمهای دربار در آن سالها اشاره میشود. مثلا غفاری جائی میگوید اولین فیلم ساخته شده توسط یک ایرانی توسط همین ابراهیم عکاس است که در شهر اوستاند بلژیک از یک جشنواره گل فیلمبرداری شد و در دربار نگهداری میشد و یا اینکه قید میکند عکاس باشی وقتی به تهران بازگشت، موظف شد تا از شیرهای باغ وحش سلطنتی فرح آباد و دسته جات عزاداری محرم در سبزه میدان نیز فیلم بسازد. غفاری اشاره میکند که اولین فردی  که نخستین فیلم ها را از فضاهای عمومی مانند محاکم قضایی و یا محافل خصوصی مانند جشن های عروسی و ختنه در دربار و برخی محافل و همچنین فیلمبرداری از زنان و فرزندان شاه و سیاه بازیها در دربار اشاره میکند که البته همه این فیلمها از بین رفته اند.
5) مطمئن زاده نام فیلمی را که سالها با عنوان نخستین وعده دیدار (از اولین فیلمهای دوبله تاریخ سینمای ایران) از آن یاد میشد را به نخستین قرار ملاقات تغییر میدهد.
6) وی استودیوی "سَس فیلم" ترکیه را کوشان اولین فیلم دوبله را در آنجا صداگذاری کرد را "سِس فیلم" میخواند که اهمیت چندانی البته ندارد (سَس در زبان ترکی بمعنای صداست)

آنچه در فیلمبرداری این برنامه مشهود بود استفاده از دو (یا سه) دوربین در سه زاویه بود: مجری ، میهمان و هردو. زاویه ها در طول برنامه هرگز تغییر نکرد. نه نمای کلوزاپی از مجری و میهمان دیدیم و نه لانگ شات صحنه ها تغییر کرد. بدون شک در برنامه هائی از این دست که با رکود و رخوت حرکت مواجهیم و برنامه ثرفا به مدد کلام پیش میرود این دوربین است که حرکت را القا خواهد و سکون و ها و سکئت ها را جبران خواهد کرد. کسی انتظار حرکت دوربین را در آن میزانسن و دکور کوچک ندارد اما تفاوتی که در مصاحبه های تلویزیونها و برنامه های تلویزیونی شبکه های حرفه ای جهان می بینیم میتواند کارگردان تلویزیونی این برنامه (مشهود محسنیان) را در ساخت هرچه بهتر برنامه های آتی کمک رسان باشد.



همانطور که اشاره شد عباس مطمئن زاده روی گنج آرشیو تاریخ سینما (فیلمخانه ملی) است و این مهم میتواند بیننده را از دیدن صحنه هایی جذاب که تاکنون هرگز و در هیچ رسانه ای منتشر نگشته است به حیرت وادارد. به شخصه برای من پخش صحنه های زیر ارزشمند و قابل تامل بود:

1) فیلمهایی از مصاحبه ها دکتر کوشان ، ابوالقاسم تفضلی و خان بابا معتضدی
2)بخشهائی از نحوه میان نویسی فیلمها توسط خان بابا فوق العاده بود
3) پخش تصاویری از اخبار بریتیش موویتون با صدای ابوالقاسم طاهری حیرت انگیز بود. هرگز فکر نمیکردم چنین تصاویری حتی موجود باشد
4)پخش صحنه های از فیلم روسی خورشید سفید صحرا (با آن مونولوگ و تک گوئی جالب) که امروزه این صنعت در کشورهای شرق اروپا که زمانی و به نوعی وابسته به بلوک شرق و کمونیست بودند یک استثنا بود. اشاره مطمئن زاده به فیلم زنی که از میهن خود دفاع کرد (اولین فیلمی که در تاریخ دوبله ایران به این شکل دوبله شد) یک آموختنی خاص و ارزشمند بود



منحصرا به کار یاشین نهانی در ساخت وله و گرافیک نمره خوبی میدهم. طراحی آرم و نشانی مناسب برای دوبله در این برنامه ، طراحی و ساخت عنوان بندی فوق العاده فیلم و همچنین تیزر تبلیغی فیلم درخور تحسین است. بطور مثال در عنوان بندی این برنامه شاهدیم که گوئی با پاک کردن شیشه هایی بخار گرفته ، از گویندگان دوبله به بازیگران سینما و بالعکس میرسیم که این نهایت یک تعبیر مناسب از یک ایجازدر بیان ارتباط این دو قشر هنری سینماست.